Giáo sư, Bác sĩ Hồ Đắc Di: Bậc thầy Y đức và Hiệu trưởng Đầu tiên của Y học Cách mạng Việt Nam

Giáo sư, Bác sĩ Hồ Đắc Di (1900 – 1984) là một trong những nhà giáo y khoa, bác sĩ phẫu thuật vĩ đại nhất của Việt Nam. Ông là Hiệu trưởng người Việt đầu tiên của Trường Đại học Y Hà Nội, đại biểu Quốc hội từ khóa I đến khóa VI, và là người đã cống hiến trọn đời để đào tạo nên nhiều thế hệ bác sĩ kiệt xuất cho nền y học nước nhà.

1. Thân thế và Hành trình Học vấn Xuất sắc (1900 – 1931)

• Xuất thân: Ông sinh ngày 11/5/1900 tại Hà Nội trong một gia đình danh gia vọng tộc có nguồn gốc từ Huế (cha ông là cụ Hồ Đắc Trung, vị quan Thượng thư danh tiếng dưới triều Nguyễn).

• Đào tạo Y khoa tại Pháp:

  • Năm 1918, ông sang Pháp du học và tốt nghiệp Bác sĩ Y khoa tại Đại học Paris (Sorbonne) năm 1927 với bản luận án xuất sắc về phẫu thuật.

  • Trong suốt 12 năm học tập và làm việc tại Pháp, ông trở thành một phẫu thuật viên tài năng, từng đảm nhiệm vị trí Bác sĩ Nội trú (Interne des Hôpitaux) tại các bệnh viện lớn ở Paris.

• Quyết định trở về phục vụ quê hương: Năm 1931, ông từ chối những cơ hội thăng tiến và đãi ngộ hậu hình tại Pháp để trở về Việt Nam với mong muốn dùng tài năng y học phụng sự nhân dân mình.

2. Sự nghiệp Y khoa và Cống hiến Khoa học

• Người thầy thuốc Phủ Doãn: Khi về nước, ông làm việc tại Bệnh viện Phủ Doãn (nay là Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức). Ông là một trong những phẫu thuật viên hàng đầu Đông Dương thời bấy giờ, thực hiện thành công hàng ngàn ca phẫu thuật phức tạp về dạ dày, gan và đường tiêu hóa.

• Đổi mới Kỹ thuật Ngoại khoa: Ông là người đầu tiên sáng chế và áp dụng thành công phương pháp phẫu thuật nối vị tràng (nối dạ dày - ruột) để điều trị hẹp môn vị do ổ loét - một đóng góp có giá trị khoa học thực tiễn rất cao thời bấy giờ.

• Người Việt đầu tiên giảng dạy tại Trường Y Khoa Đông Dương: Năm 1939, ông được bổ nhiệm làm Giáo sư giảng dạy tại Trường Đại học Y Dược khoa Đông Dương, đập tan định kiến của chính quyền bảo hộ về năng lực chuyên môn và sư phạm của trí thức người Việt.

3. Người kiến tạo Nền Giáo dục Y khoa Cách mạng

• Hiệu trưởng đầu tiên sau Cách mạng (1945): Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông được Chủ tịch Hồ Chí Minh tin tưởng giao nhiệm vụ làm Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược Hà Nội. Ông là người Việt Nam đầu tiên giữ chức vụ này.

• Đào tạo Bác sĩ thời Kháng chiến:

  • Trong kháng chiến chống Pháp, ông cùng các đồng nghiệp rời Thủ đô lên chiến khu Việt Bắc để duy trì việc giảng dạy và học tập.

  • Tại chiến khu thô sơ, ông đã sáng lập và điều hành Trường Đại học Y khoa Việt Bắc (1947 – 1954), trực tiếp đào tạo ra hàng trăm bác sĩ, y sĩ phục vụ ngoài tiền tuyến và các vùng tự do.

• Cột mốc 30 năm chèo lái: Ông giữ vị trí Hiệu trưởng Trường Đại học Y Hà Nội liên tục từ năm 1945 đến năm 1976. Ông đã xây dựng nên khung chương trình đào tạo y khoa chuẩn mực, đặt Y đức lên hàng đầu với khẩu hiệu cốt lõi: "Thầy thuốc như mẹ hiền".

4. Di sản Bất tử và Vinh danh

• Đào tạo thế hệ vàng: Giáo sư Hồ Đắc Di chính là người thầy vĩ đại đã phát hiện, dìu dắt và đào tạo nên những tên tuổi huyền thoại của Y học Việt Nam như GS. Tôn Thất Tùng, GS. Đặng Văn Ngữ, GS. Nguyễn Trinh Cơ, GS. Đỗ Xuân Hợp...

• Hy sinh và Tưởng niệm: Giáo sư qua đời ngày 25/6/1984 tại Hà Nội, thọ 84 tuổi.

• Vinh danh:

  • Ông được Nhà nước truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt 1 về Khoa học Kỹ thuật (1996) và Huân chương Độc lập hạng Nhất.

  • Tên của ông được đặt cho nhiều con phố sầm uất tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Huế, Da Nẵng và các trường học trên toàn quốc.