Lịch sử ra đời và phát triển của Trường Y khoa Đông Dương

Trường Y khoa Đông Dương (tiếng Pháp: École de Médecine de l'Indochine) là trường đại học y khoa công lập đầu tiên theo mô hình phương Tây tại Việt Nam và cả Liên bang Đông Dương. Sự ra đời của trường là cột mốc lịch sử quan trọng, làm nền móng cho nền y học hiện đại Việt Nam và là tiền thân của Trường Đại học Y Hà Nội cùng Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh ngày nay.

1. Bối cảnh và Khởi đầu (1898 – 1902)

• Ý tưởng ban đầu (1898): Ngày 12/8/1898, Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer ký nghị định thành lập Ban nghiên cứu để chuẩn bị mô hình cho một trường y tại Đông Dương.

• Thành lập trường (1902): Ngày 8/1/1902, Trường Y khoa Hà Nội chính thức được thành lập. Bác sĩ, nhà khoa học lừng danh Alexandre Yersin được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng đầu tiên.

• Cơ sở ban đầu: Trường đặt trụ sở đầu tiên tại làng Thái Hà (Hà Nội) với quy mô khiêm tốn, gắn liền với một bệnh viện thực hành nhỏ chỉ khoảng 40 giường bệnh.

2. Các giai đoạn phát triển và Nâng cấp đào tạo (1904 – 1945)

• Mở rộng và Sáp nhập (1904 – 1917):

  • Năm 1904, trường chính thức đổi tên thành Trường Y khoa Đông Dương.

  • Năm 1906, chính quyền cho xây dựng Bệnh viện Bảo hộ (Hôpital du Protectorat - tức Nhà thương Phủ Doãn, nay là Bệnh viện Việt Đức) để làm bệnh viện thực hành chính cho sinh viên.

  • Năm 1914, trường mở thêm Ban Dược để đào tạo dược sĩ.

• Trở thành trường Đại học đầy đủ thẩm quyền (1921 – 1936):

• Năm 1921, trường được nâng cấp thành Trường Đại học Y Dược khoa Đông Dương (École de plein exercice de médecine et de pharmacie de l'Indochine).

• Năm 1935, đánh dấu bước ngoặt lớn khi sinh viên y khoa tại Hà Nội được phép bảo vệ luận án Tiến sĩ Y khoa ngay tại trường dưới sự chủ trì của các giáo sư từ Đại học Paris sang, thay vì phải sang Pháp như trước. Bệnh viện René Robin (nay là Bệnh viện Bạch Mai) cũng trở thành cơ sở thực hành trực thuộc trường.

3. Giai đoạn Chuyển giao Lịch sử (1945 – 1954)

• Sau Cách mạng Tháng Tám (1945): Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tiếp quản trường và đổi tên thành Trường Đại học Y Dược Hà Nội, do GS. Hồ Đắc Di làm Hiệu trưởng.

• Thời kỳ Kháng chiến chống Pháp: Trường chia làm hai dòng phát triển:

  • Một bộ phận cùng Chính phủ kháng chiến di tản lên chiến khu Việt Bắc để tiếp tục đào tạo bác sĩ phục vụ chiến trường.

  • Chính quyền Pháp khôi phục lại cơ sở tại Hà Nội và thành lập phân hiệu Y khoa tại Sài Gòn (1947).

• Sau năm 1954: Sau Hiệp định Genève, Trường Y Dược Đông Dương kết thúc sứ mạng lịch sử của mình:

• Cơ sở tại Hà Nội trở thành Trường Đại học Y Hà Nội (sau này tách thêm Trường Đại học Dược Hà Nội).

• Cơ sở tại Nam chuyển thành Trường Đại học Y khoa Sài Gòn, tiền thân của Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh ngày nay.

Di sản Lịch sử

Trường Y khoa Đông Dương là cái nôi đào tạo ra thế hệ danh y đầu tiên và huyền thoại của y học Việt Nam hiện đại như: GS. Hồ Đắc Di, GS. Tôn Thất Tùng (bậc thầy phẫu thuật gan), GS. Đặng Văn Ngữ (chuyên gia ký sinh trùng), GS. Đặng Văn Chung, cùng nhiều tên tuổi kiệt xuất khác.